മധൂർ ശ്രീ മദനന്തേശ്വര സിദ്ധിവിനായക ക്ഷേത്രംMadhur Sree Madanantheswara Siddhivinayaka Temple

കാസർകോട് പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് അൽപ്പം മാത്രം അകലെ, മധുവാഹിനി പുഴയുടെ തീരത്താണ് വടക്കൻ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്ന്. ആനയുടെ പുറംപോലെ വളഞ്ഞ ‘ഗജപൃഷ്ഠ’ ശൈലിയിൽ മൂന്നു തട്ടുകളായി ഉയരുന്ന മേൽക്കൂരയുള്ള ക്ഷേത്രം, പുഴയോരത്തെ വയലുകൾക്കും തെങ്ങിൻതോപ്പുകൾക്കും നടുവിലാണ്.

മദനന്തേശ്വരനായ ശിവനാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും, ശ്രീകോവിലിൽ തെക്കോട്ട് ദർശനമായി ഇരിക്കുന്ന ഗണപതിയെ കാണാനാണ് ഏറെ ഭക്തരും എത്തുന്നത്. വിജയം നൽകുന്ന ‘സിദ്ധിവിനായകൻ’ എന്ന് ഭക്തർ വിളിക്കുന്ന ഗണപതിയുടെ പ്രസാദമായി, ദിവസവും ഉണ്ടാക്കുന്ന അപ്പം ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്. പഴയ തുളുനാട്ടിലെ ആറ് പ്രധാന ഗണപതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കുന്ന മധൂരിലേക്ക് കേരളത്തിൽ നിന്നും കർണാടകത്തിൽ നിന്നും ഭക്തരെത്തുന്നു.

On the bank of the Madhuvahini river, a short drive from Kasaragod town, stands one of the most striking temples of north Kerala. Its three-tiered roof rises in the gajaprishta style – curved like the back of an elephant – and the whole building sits among paddy fields and coconut palms beside the water.

The main deity is Shiva as Madanantheswara, yet most pilgrims come for the Ganapathi who shares the sanctum, facing south. Devotees know him as Siddhivinayaka, the one who grants success, and the temple's appam, made fresh every day, is loved as his prasadam. Madhur is counted among the six great Ganapathi shrines of old Tulunadu, and it draws devotees from both Kerala and Karnataka.

തദ്ദേശീയ മൊഗേർ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട ‘മദരു’ എന്ന സ്ത്രീ ഇവിടെ സ്വയംഭൂവായ ഒരു ശിവലിംഗം കണ്ടെത്തിയെന്നും അതിനു ചുറ്റുമാണ് ക്ഷേത്രം വളർന്നതെന്നും ഐതിഹ്യം; ഗ്രാമത്തിന് ആ പേര് ലഭിച്ചതും അങ്ങനെയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് ശ്രീകോവിലിൽ കളിക്കുകയായിരുന്ന ഒരു ബാലൻ തെക്കേ ചുവരിൽ ഗണപതിയുടെ രൂപം വരച്ചുവെന്നും, ആ ചിത്രം വളർന്നുവളർന്ന് വലുതായെന്നും ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ‘ബോഡ്ഡ ഗണേശ’ – കുടവയറനായ ഗണപതി – എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ട ആ രൂപമാണ് ക്ഷേത്രാരാധനയുടെ കേന്ദ്രമായത്.

ക്ഷേത്രക്കിണറിനെക്കുറിച്ചും ഒരു കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ സൈന്യം ഈ വഴി വന്നപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തകർക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നുവെന്നും, കിണറ്റിലെ വെള്ളം കുടിച്ചതോടെ അദ്ദേഹം മനസ്സ് മാറ്റിയെന്നുമാണ് കഥ. സൈനികരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ വാളുകൊണ്ട് ഒരിക്കൽ മാത്രം വെട്ടിയെന്നും, ആ പാട് ഇന്നും കാണാമെന്നും ഭക്തർ പറയുന്നു.

ചരിത്രപരമായി, കുമ്പളയിലെ മായിപ്പാടി രാജാക്കന്മാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ക്ഷേത്രം; ഏകദേശം പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ അവർ നിർമ്മിച്ചതാണെന്നും പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെ നടന്ന പുനരുദ്ധാരണത്തിലാണ് ഇന്നത്തെ രൂപം ലഭിച്ചതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. മുകളിലെ തട്ടുകൾ ചെമ്പുതകിട് മേഞ്ഞതാണ്; മരത്തൂണുകളിലും ഉത്തരങ്ങളിലും മണ്ഡപത്തിലും രാമായണ രംഗങ്ങളും വിവിധ ഭാവങ്ങളിലുള്ള ഗണപതിയും മനോഹരമായി കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്നു. മുറ്റത്തെ കിണറ്റിലെ വെള്ളത്തിന് രോഗശാന്തി നൽകാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇന്ന് ക്ഷേത്രം സർക്കാർ ദേവസ്വം ഭരണത്തിനു കീഴിലാണ്; ശിവള്ളി ബ്രാഹ്മണ പാരമ്പര്യത്തിലുള്ളവരാണ് പൂജാരിമാർ.

ഗണപതി വിഗ്രഹം മുഴുവൻ അപ്പം കൊണ്ട് മൂടുന്ന ‘മൂടപ്പ സേവ’യ്ക്കും ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. വലിയ ഒരുക്കങ്ങൾ വേണ്ടതിനാൽ അപൂർവമായി മാത്രമേ ഇത് നടത്താറുള്ളൂ – ഓർമ്മയിൽ 1962-ലും 1992-ലും – ഓരോ തവണയും വൻ ജനക്കൂട്ടമാണ് എത്തിയത്.

The story goes that a woman named Madaru, from the local Moger community, came upon a Shiva linga that had appeared by itself in this place, and the shrine grew up around it; the village is said to carry her name. Later, devotees say, a boy playing in the sanctum drew a figure of Ganapathi on the southern wall. The drawing kept growing, and people began to call it the 'Bodda Ganesha' – the big-bellied Ganesha – who became the heart of the temple's worship.

Another well-known tale is told about the temple well. When Tipu Sultan's army came through the region in the late 18th century, it is said that he intended to destroy the temple, but after drinking water from the well he changed his mind. To satisfy his men he struck the building once with his sword, and devotees still point out the mark.

Historically, the temple is linked with the Mayipady rulers of Kumbla, who are said to have built it around the 10th century; it took its present form in a renovation around the 15th century. The roof is copper-clad on the upper tiers, and the wooden pillars, beams and mandapam are richly carved with scenes from the Ramayana and with Ganapathi in many poses. The well in the courtyard is believed to have healing water. Today the temple is under government Devaswom administration and its priests follow the Shivalli Brahmin tradition.

The temple is also known for the Moodappa Seva, in which the whole Ganapathi idol is covered with appam. Because it is so large an undertaking, it is held only rarely – in living memory in 1962 and 1992 – and each time it draws huge crowds.